Cẩm nang & chia sẻ

Trong quá trình làm và thổi sáo, tôi phát hiện một thứ tác động rất mạnh đến âm sắc cây sáo mà ít người để ý: cái nút sáo.

Mọi người thường chú ý đến chất nứa, chất trúc, cách xử lý, cách khoét lỗ thổi, lỗ bấm, lỗ định âm... Nhưng qua nhiều lần thử nghiệm, tôi thấy cái nút sáo ảnh hưởng đến âm thanh không kém gì chất trúc hay các lỗ khoét:

• Chất liệu làm nút (bằng gì) cho âm mềm hay đanh khác nhau
• Cách cắt nút, bề mặt nút nhẵn hay nhám
• Vị trí nút xa hay gần miệng thổi — tạo cộng hưởng âm thanh khác nhau, dễ thổi hay khó thổi, dễ lên quãng hay không

Mọi người cùng thử nghiệm xem nhé!

Chỉ những ai đã từng làm sáo, tiêu từ A–Z bằng hai loại trúc Hà Giang và Cao Bằng mới thấu hết nỗi khổ — sướng, được — mất giữa hai loại trúc này.

Những cây trúc làm tiêu sau khi uốn nắn.

Khi mua: Trúc Cao Bằng dễ mua, anh em bán giá phải chăng, chất đẹp — trắng, bóng, thẳng, dày. Trúc Hà Giang ít người bán, khó mua, giá cao hơn Cao Bằng; chất trúc kén, dày chút ở gốc nhưng càng lên cao càng mỏng (mỏng hơn Cao Bằng).

Khi uốn nắn: Trúc Cao Bằng cực dễ nắn. Ngược lại, trúc Hà Giang khó vô cùng — đốt to, thân lại zíc zắc. Có lần tôi nắn hơn 10 cây thì nứt, nổ mất 4 cây, ngồi cả giờ mới được một cây ưng ý, cong cả lưng, ê cả chân.

Về âm thanh: Nếu thành công sau công đoạn phơi, thông nòng, khoét lỗ — trúc Cao Bằng cho độ trầm ấm, êm dịu tuyệt vời; còn trúc Hà Giang vừa có độ trầm, vừa thêm chút màu âm cao, hoa mỹ đi kèm. Trời thật công bằng với cả vạn vật!